Miniporadnia: andrzejki, mikołajki, sylwester, walentynki – jak to się pisze?

W języku polskim nazwy obrzędów, zabaw i zwyczajów piszemy małą literą, o czym możemy przeczytać w słowniku ortograficznym. Niestety jest to zasada nagminnie łamana – może dlatego, że dla nas każdy niecodzienny dzień jest jak małe święto, a święta zapisujemy dużą literą?

 


 

Miniporadnia to cykl tekstów, które pojawiają się na blogu od poniedziałku do piątku o godzinie 7:00. W każdym tekście poruszam jedno proste zagadnienie językowe. Jeśli nurtuje Cię jakaś sprawa – daj znać w komentarzu, a postaram się napisać na ten temat!

 


 

Jeśli jednak chcemy być poprawni językowo, musimy zapamiętać, że andrzejki, mikołajki, sylwestra oraz walentynki zapisujemy małą literą. Nie ma absolutnie żadnego znaczenia to, że są to nazwy pochodzące od imion (a imiona zapisujemy oczywiście dużą literą).

 

Andrzej, ale andrzejki

dzień św. Andrzeja – 30 listopada

andrzejki
• wieczór w przeddzień imienin Andrzeja
• zabawa urządzana tego wieczoru połączona z rozmaitymi wróżbami

 

Mikołaj, ale mikołajki

mikołajki
• zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami w dzień św. Mikołaja (6 grudnia)
• uroczystości, na których się te prezenty rozdaje

 
⇨ Dowiedzcie się również, jak zapisać osobę roznoszącą prezenty: święty mikołaj czy Święty Mikołaj?
 
Ciekawostka: słownik Doroszewskiego z lat 1958–1968 odnotowuje też słowo mikołajek, które oznaczało kiedyś ulicznika, łobuza. Zastanawia mnie, czy w języku francuskim również pojawia się takie znaczenie. Wtedy mogłoby się okazać, że tytuły książek o przygodach Mikołajka oznaczają nie tylko chłopca o imieniu Mikołaj, lecz także łobuza – a to by pasowało! :)

 

Sylwester, ale sylwester

sylwester
• dzień 31 grudnia (zwłaszcza wieczór)
• noc z 31 grudnia na 1 stycznia
• bal lub zabawa urządzane tej nocy na przywitanie Nowego Roku

 

Walenty, ale walentynki

walentynki
• święto zakochanych, obchodzone 14 lutego, w dniu św. Walentego

walentynka
• kartka pocztowa wysyłana do ukochanej lub lubianej osoby na dzień św. Walentego

 

Taką definicję walentynki podaje „Wielki słownik poprawnej polszczyzny”, jednak dobrze wiemy, że walentynką może być nie tylko kartka pocztowa, lecz także np. jakiś drobny upominek oraz osoba, którą obdarowujemy. Czyli w walentynki możemy podarować walentynkę swojej walentynce o imieniu Walentynka. Czyż to nie jest piękne? ♥
I mała ściągawka w formie graficznej:

 


 

Sprawdźcie też, jak prawidłowo zapisać daty:

  • 14 lutego czy 14. lutego?
  • 6 grudnia czy 6. grudnia?

Ula Łupińska

Dzięki za przeczytanie tekstu! Jeśli Ci się podobał, udostępnij go na Facebooku :) I czekam na Twój komentarz pod tekstem!

  • Agnieszka Dudek

    Zdecydowanie częściej powinniśmy się bawić, świętować i obdarowywać się prezentami Ulo Łupińska. Kiedy stanie się to nasza codziennością powyższe nazwy z łatwością będziemy zapisywać małymi literami. Mi takie słowa jak sylwester i mikołajki naprawdę trudno napisać małą litera:D Chcę mnóstwo zabawy i mnóstwa prezentów.

  • Pingback: Miniporadnia: jaka jest prawidłowa pisownia – święty mikołaj czy Święty Mikołaj? • Ula Łupińska()

  • Co do mikołajek, mam jeszcze jedną uwagę. Mamy festiwal Mikołajki Folkowe i bardzo często słyszę odmianę „podczas Mikołajków Folkowych”, poprawnie powinno być ” podczas Mikołajek”, ale jeśli chodziłoby liczbę mnogą od zdrobnienia imienia Mikołajek, czyli Mikołajkowie, to wtedy można odmienić „nie ma Mikołajków”. Czy mam rację i stąd ta błędna odmiana u wielu osób? Z góry dziękuję za odpowiedź. A i mamy jeszcze miasto Mikołajki i roślinę… :)

    • To masz uwagę czy pytanie? ;)) Ale oczywiście Twoje wątpliwości są słuszne.

      Jeśli chodzi o nazwę zwyczaju obchodzonego 6 grudnia, to mamy odmianę:
      M. (te) mikołajki
      D. (tych) mikołajek

      W przypadku grupy chłopców, którzy noszą imię Mikołajek (a właściwie Mikołaj, bo Mikołajek to zdrobnienie), powiemy:
      M. (ci) Mikołajkowie
      D. (tych) Mikołajków

      Nazwy miejscowości (jadę do Mikołajek) i rośliny (grządki? pełne mikołajek) odmieniają się tak jak nazwa zwyczaju – tylko imię tu odstaje. Pewnie ktoś uznał, że ludzie jednak zasługują na wyróżnienie chociażby inną odmianą! :)

      • Uwagę, do tego, tematu, która przerodziła się w pytanie, żeby upewnić się, czy dobrze to rozumiem :) Chodziło mi o zwrócenie uwagi na to, że wiele osób popełnia ten błąd w moim otoczeniu. :)