Miniporadnia: 6 grudnia czy 6. grudzień? Czyli prawidłowy zapis daty

W języku polskim datę zapisujemy, podając dzień, miesiąc i rok. Dokładnie w tej kolejności! Ale co dalej? Użyć liczby arabskiej czy rzymskiej? Gdzie postawić kropkę? A może wcale jej nie trzeba…?

 


 

Miniporadnia to cykl tekstów, które pojawiają się na blogu od poniedziałku do piątku o godzinie 7:00. W każdym tekście poruszam jedno proste zagadnienie językowe.

 


 

Najważniejsze mamy już ustalone: czyli najpierw dajemy dzień, potem miesiąc, a na koniec rok. I nie inaczej! Tylko jak to zapisać?

W języku polskim wyróżniamy trzy sposoby zapisu daty:

  • cyfrowy z wykorzystaniem cyfr arabskich,
  • cyfrowy z wykorzystaniem cyfr rzymskich,
  • cyfrowo-słowny.

Oczywiście możliwy jest też czwarty sposób, ale wątpię, żeby chciało Wam się go stosować. Chodzi o zapis w pełni słowny, np. dwudziesty dziewiąty października tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku. Można? Można… Ale szkoda na to mojego i Waszego czasu.

 

Zapis daty z cyframi arabskimi

To jest łatwizna, bo korzystacie z formatu DD.MM.RRRR, gdzie kolejno podstawiacie liczby arabskie.

W tym przypadku separatorem jest kropka, która zawsze przylega bezpośrednio do liczby (nie ma więc tam miejsca na spacje!).

Jedyna trudność? Pomijacie zero, jeśli od niego zaczyna się data (tj. gdy chodzi o dzień z zakresu 1–9). Nigdy nie pomija się zera przy miesiącu.

Poprawne zapisy:

6.12.2016
1.01.2017
14.02.2017
1.11.2017
27.12.2017 (moje urodziny!)

Błędne zapisy: 01.01.2017, 01.1.201714.2.2017, 1-11-2017, 27/12/2017.

 

Zapis daty z cyframi rzymskimi

Czas na wyższy poziom! Tutaj format to: DD MM XXXX. Dzień i rok nadal zapisujecie cyframi arabskimi, ale miesiąc – cyframi rzymskimi.

Poza tym nie ma tu żadnego separatora, więc nie stawiacie kropki między cyframi. NIGDY!

Zero na samym początku również pomijacie.

Poprawne zapisy:

6 XII 2016
1 I 2017
14 II 2017
1 XI 2017
27 XII 2017

Błędne zapisy: 6.XII.2016, 01 I 2017, 14.II 2017, 1/XI/2017.

 

Zapis cyfrowo-słowny

Ten zapis wydaje się dość prosty, ale kryje się tu kilka pułapek, przed którymi Was zaraz ostrzegę.

Przede wszystkim nasza formatka to DD mm RRRR. Czyli cyfry arabskie oznaczające dzień i rok, a w środku nazwa miesiąca zapisana słownie (od małej litery).

Nadal nie stosujemy tu żadnego separatora i nadal pomijamy zero na początku.

Pułapki?

  1. Jeśli kojarzycie zasadę nakazującą stawiać kropki po liczebnikach porządkowych – zapomnijcie o niej przy zapisie daty, ponieważ po cyfrze oznaczającej dzień NIGDY nie stawiamy kropki. To błąd interpunkcyjny. Tu odpowiedni wyjątek.
  2. ZAWSZE odmieniacie nazwę miesiąca – i koniec kropka. Możecie tu sobie pomóc pytaniem: „Który dzień jakiego miesiąca?”.

Poprawne zapisy:

6 grudnia 2016
1 stycznia 2017
14 lutego 2017
1 listopada 2017
27 grudnia 2017

Błędne zapisy: 6. Grudnia 2016, 1 styczeń 2017, 14. Luty 201701 listopada 2017.

Konstrukcja 14. luty oznaczałaby, że mówimy o czternastym (miesiącu) lutym, a nie o czternastym dniu lutego. Oczywiście istnieją konteksty, w których takie użycie jest usprawiedliwione (np. to już 14. luty z rzędu, kiedy nie ma śniegu), ale NIGDY w przypadku dat.

Nie wspominam tu o potworkach typu 6-ty grudnia, 1-szy styczeń czy 14-y lutego, 27-ódmy grudzień… Nie, nie, nie i jeszcze raz nie – tego się nie robi polszczyźnie.

 

A co z rokiem? Rok czy r.?

To już pewnie dostrzegliście, ale powiedzmy to głośno: niezależnie od wybranego sposobu zapisu daty rok musi składać się ze wszystkich cyfr. Nie piszemy 1.01.17, bo wtedy nie wiadomo, o który dokładnie rok chodzi (1317? 1917?). Poprawnym zapisem jest wyłącznie: 1.01.2017. (No chyba że faktycznie chodzi Wam o np. 17 r. n.e.).

A czy na końcu musi znajdować rok albo r.? Może, ale nie musi. Zasadniczo decyzja należy do Was. Najważniejsze jest to, żebyście przed taką erką ZAWSZE stawiali spację. Czyli np.

27.12.2017 r.
14 II 2017 roku

Jednak nigdy:

1 I 2017r.
14.02.17r
1.11.2017 r

(tak, niepostawienie kropki po skrócie to też błąd).

Oczywiście jeśli r. występuje na końcu zdania twierdzącego, nie dajemy dwóch kropek (pierwszej od r. i drugiej kończącej zdanie), ale wyłącznie jedną. W języku polskim w poziomie obok siebie nigdy nie występują dwie kropki. Co innego w pionie – wtedy mamy dwukropek!

Ula Łupińska

Dzięki za przeczytanie tekstu! Jeśli Ci się podobał, udostępnij go na Facebooku :) I czekam na Twój komentarz pod tekstem!

  • Pingback: risercz #3- Filmowe premiery, metro i budki telefoniczne ·()

  • ewa

    Punkt 1 – okazało się, że ZAWSZE pisałam dobrze! W pewnym momencie naszło mnie zwątpienie, bo wszyscy dodawali to zero na początku.No wszyscy! W szkole, w pismach no wszędzie. Do tego stopnia, że sama zwątpiłam i z niechęcią to zero zaczęłam dopisywać. Na szczęście stosunkowo niedawno, więc da się to jeszcze wyleczyć :D

  • lab

    Mam pytanie – dlaczego zapis typu 6-ty grudnia nazywa Pani „potworkami”? Sama nie stosuję takiego zapisu, ale zaciekawiło mnie, dlaczego właściwie to niezalecany zapis? Nigdy tak nie pomyślałam. Pytanie tylko z ciekawości :) bardzo lubię Pani bloga i trzymam kciukI! :)

    • feamoignargfaionakfj9ajfopamjv

      Mnie zawsze zastanawia, jak przeczytać taki zapis. Sześćty?

      Spotkałem się nawet z „20-ścia” ;)

      • lab

        Jest to jakiś argument. Ale i tak 6 grudnia zawsze trudniej przeczytać niż 6-ty grudnia, tak myślę… Właściwie racja, że wtedy zaczynają się tworzyć jakieś niesamowite rozwiązania typu „20-ścia”. Ale myślałam raczej o takim zapisie tylko w przypadku liczebników porządkowych…

        • Taki zapis mieszany (cyfrowo-słowny) można stosować wyłącznie w przypadku rzeczowników złożonych, czyli wtedy, gdy mamy liczebnik plus jeszcze jakieś słowo (tak bardzo łopatologicznie), np.:

          dwadzieścia + lat/-latek
          => dwudziestolatek ALBO 20-latek

          siedemnasty + wiek/-wieczny
          => siedemnastowieczny ALBO XVII-wieczny

          trzysta + stron/-stronicowy
          => trzystustronicowy ALBO 300-stronicowy

          I tak dalej.

          Absolutnie nie można tak robić w przypadku liczebników porządkowych (innych zresztą też); po nich ewentualnie możemy dać kropkę, aby zasygnalizować tę ich porządkowość. Poza tym to wymagałoby wielu nowych reguł, bo niby czym zapis „6-y” jest lepszy od „6-ty”, „6-sty” czy „6-ósty”? Jak ustalić, która część to liczebnik, a która to końcówka? Albo jak zapisać, że książka ma 200 stron: „200-e”, „200-cie”, „200-ście” czy „200-eście”? Nie wspominając o tym, że w języku polskim nie występuje końcówka np. „-eście” czy „-ósty”…

    • Zapis mieszany (cyfrowo-słowny) można stosować wyłącznie w przypadku wyrazów złożonych, czyli wtedy, gdy mamy liczebnik plus jeszcze jakieś słowo, np.:

      dwadzieścia + lat/-latek
      => dwudziestolatek ALBO 20-latek

      siedemnasty + wiek/-wieczny
      => siedemnastowieczny ALBO XVII-wieczny

      trzysta + stron/-stronicowy
      => trzystustronicowy ALBO 300-stronicowy

      I tak dalej.

      Absolutnie nie można tak robić w przypadku liczebników porządkowych (innych zresztą też); po nich ewentualnie możemy dać kropkę, aby zasygnalizować tę ich porządkowość.

      Poza tym to wymagałoby wielu nowych reguł, bo niby w czym zapis „6-y” jest lepszy od „6-ty”, „6-sty” czy „6-ósty”? Jak ustalić, która część to liczebnik, a która to końcówka? Albo jak zapisać, że książka ma 200 stron: „200-e”, „200-cie”, „200-ście” czy „200-eście”?

      Nie wspominam już o tym, że w języku polskim nie występują końcówki takie jak np. „-eście” czy „-ósty” :)

      • lab

        O, dziękuję, super, nie pomyślałam o tym i nie wiedziałam, że tak nie można! Pozdrowienia :)

  • Pingback: Miniporadnia: andrzejki, mikołajki, sylwester, walentynki – jak to się pisze? • Ula Łupińska()